Trump'ın kafası karışık: Bir günde dört farklı açıklama

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik başlattığı askeri operasyonla ilgili son günlerde yaptığı açıklamalar, Washington kulislerinde ve uluslararası kamuoyunda soru işaretlerine yol açtı. Farklı medya kuruluşlarına verdiği demeçlerde birbirinden oldukça farklı hedefler, süreler ve senaryolar dile getiren Trump’ın, savaşa dair net ve tutarlı bir yol haritası ortaya koyamadığı dikkat çekiyor. ABD Başkanı'nın İran'ı vurmak dışında sonra gelişecek olası senaryolara karşı hazırlıklı olmadığı ve politikasını açıklamak için farklı söylemleri gündeme getirmeye çalıştığı görülüyor. ABD Başkanı'nın "Venezuela İllüzyonu" ile Karakas yönetimininin Washington'ın taleplerine boyun eğmesine benzeyen bir senaryonun İran Dini Lideri Ali Hamaney'in öldürülmesiyle Tahran'da da yaşanmasını beklediği ve hayal kırıklığı yaşadığı değerlendiriliyor. Trump'ın önceki gün dört Amerikan medya kuruluşuna dört farklı açıklama yapması da bu durumun bir yansıması olarak görülüyor.

“Amaç İran halkına özgürlük”

Trump, The Washington Post’a yaptığı değerlendirmede operasyonun amacını “İran halkına özgürlük getirmek” olarak tanımladı. Açıklamasında doğrudan rejim değişikliği ifadesini kullanmaktan kaçınsa da Tahran yönetiminin “halkı baskı altında tuttuğunu” savundu. Bu söylem, operasyonun insani ve siyasi bir hedef taşıdığı izlenimini yarattı. Ancak “özgürlük” hedefinin nasıl gerçekleştirileceğine dair somut bir plan paylaşılmadı.

“İki ya da üç günde anlaşmayla bitebilir”

Trump, Axios’a yaptığı açıklamada ise tonunu değiştirdi. Savaşın uzun sürmeyebileceğini belirten ABD Başkanı, “Belki iki ya da üç günde bir anlaşmayla bitirebiliriz” dedi. Bu ifade, askeri operasyonun diplomatik bir uzlaşıyla kısa sürede sona erebileceği mesajını içerdi. Ancak hangi tarafla, hangi şartlarda ve ne tür bir anlaşma yapılacağına ilişkin ayrıntı verilmedi. Bu söylem, bir gün önceki “özgürlük” vurgusundan farklı olarak daha pragmatik ve çatışmayı hızla bitermek istediğine yönelik bir algıya sebep oldu.

“Dört ila beş hafta sürebilir”

Trump’ın The New York Times’a yaptığı açıklama ise daha farklı bir tablo ortaya koydu. Operasyonun “dört ila beş hafta sürebileceğini” söyleyen Trump, İran’da yönetimi devralabilecek “üç çok iyi seçeneği” olduğunu öne sürdü. Ancak söz konusu isimlerin kim olduğu, nasıl bir geçiş süreci öngörüldüğü ve ABD’nin sahadaki rolünün ne olacağı konusunda yine somut bir çerçeve çizilmedi. Trump'ın muğlak çıkışı ABD Başkanı'nın dayanaksız açıklamalar yaptığı değerlendirmesini gündeme getirdi.

Trump, daha sonra dün Beyaz Saray'da ise "Şu anda takvim açısından tahminlerimizin ilerisindeyiz. Dört ila beş hafta süreceğini tahmin etmiştik, ama bundan daha uzun süre devam etme kapasitemiz var" dedi. Trump ayrıca "gerekirse" kara birliklerini kullanacaklarını açıkladı.

"Seçenekler vardı etkisiz hale getirildiler"

Trump’ın ABC News’e yaptığı son açıklama ise önceki sözleriyle çelişen bir nitelik taşıdı. Trump, daha önce “yönetimi devralabilir” dediği isimlerin artık hayatta olmadığını veya “etkisiz hale getirildiğini” söyledi. Bu ifade, hem önceki planlamaya dair soru işaretlerini artırdı hem de Washington’ın İran’da siyasi geçişe dair net bir stratejiye sahip olup olmadığı tartışmasını derinleştirdi. Trump’ın dört ayrı mecrada dile getirdiği farklı senaryolar, kısa sürede anlaşma, haftalar sürecek askeri operasyon, rejim değişikliği ve ardından bu ihtimalin ortadan kalkması gibi birbiriyle uyumsuz başlıklar içeriyor. Açıklamalarda net bir zaman çizelgesi ya da ortak bir nihai hedef bulunmaması dikkat çekiyor.

Müzakereler paravandı!

• ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını bir hafta önce planlandıkları ancak istihbari gerekçelerle erteledikleri öne sürüldü. Axios'un konuya ilişkin bilgi sahibi ABD'li ve İsrailli kaynaklara dayandırdığı haberine göre, ABD ile İsrail, İran'a 21 Şubat Cumartesi günü saldırmaya hazırlanıyordu. Bir yetkili, saldırının olumsuz hava koşulları nedeniyle ertelenmediğini, başka bir yetkili de gecikmenin ABD kaynaklı olduğunu savundu. Buna göre ABD, İsrail Savunma Kuvvetleri ile "daha iyi koordinasyon sağlanması" gerektiğini düşünerek operasyonel ve istihbari gerekçelerle saldırıları erteledi. Öte yandan ABD medyasında çıkan haberlere göre ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun, geçen hafta salı günü, Kongre'nin karar alma mekanizmasının başında bulunana ve "Sekizler Çetesi" diye bilinen isimlere "İsrail'in İran'ı vuracağını ve ABD'nin de savaşa gireceğini" söylediği iddia edildi. İddialar doğruysa, Trump yönetimi geçen salı günü İran'ı vurma kararı aldığı ortaya çıkıyor.

Dünya

Trump: İran ABD'ye ulaşacak füze yapıyordu

Dünya

Trump: İran'a yönelik saldırılar dört hafta sürebilir

Dünya

Suudi yetkili: 'Trump İsrail için Körfez'i sattı'