Uluğbay ve borsa oyunu

Hikmet Uluğbay, intihara teşebbüs etti diye, basının bir kısmı tarafından göklere çıkarılıyor. Sanırsınız, intihar, özendirilecek, alkışlanacak, yüce bir davranış. İntihar eden şerefli, etmeyen şerefsiz!

Oysa, her şeyden önce, intihar, İslamiyet''e ve diğer bütün dinlere aykırı. İnanan bir insan böyle bir girişimi hem günah sayar, hem de övmez.

Ayrıca yasalarımız da, intiharı övmeyi, teşhir edip özendirmeyi suç sayıyor.

Gazeteler, böyle yakışıksız bir olayı alkışladıkça, ister misiniz intihar sayısında bir artış meydana gelsin? Değerli bakanlarımız onurları (!) uğruna kendilerini teker teker vursunlar.

İntihar, bence şerefli bir davranış değil, hasta ve zayıf bir ruhun tezahürüdür. Bir kaçıştır.

Ben Hikmet Uluğbay''ı katiyen alkışlamam, sadece bir an önce beden ve ruh sağlığına kavuşmasını dilerim. Ecevit, Uluğbay''ı yeniden bakan yapmayı tasarlıyor. Sakın ha! Devlet koltuğu böyle bir insana teslim edilemez. Belli ki psikolojik sıkıntıları var. Ruhi bunalımları var.

Yoksa herkesin başından neler geçiyor. Herkes ne büyük sorumluluklar taşıyor. Ama sabrediyor, direniyor. Tevekkül gösteriyor.

Borsadaki vurgun söylentileri, bir de bu intihar ile takviye edilince, olay daha da ciddileşti. Hem bizim açımızdan, hem de bizi dışardan izleyenler açısından.

Siz yatırım yapmak isteyen bir sermaye grubu olsanız, Hazine müsteşar vekilinin istifa ettiği, ekonomiden sorumlu bakanın intihar ettiği bir Türkiye''ye paranızı gönderir miydiniz?

Hikmet Uluğbay''ın intihar girişimi, bu bakımdan da fevkâlade sorumsuz bir davranıştır. Çünkü piyasayı daha da derinden sarsmış, endeksin gerilemesine, en önemlisi, ülkemize güvenin sarsılmasına yol açmıştır.

Sorumsuz davranan sadece Uluğbay değil. Aslında onu fazla suçlamamak gerekiyor. Çünkü belli ki, ruhi bir bunalım geçiriyordu. Ama İMF ile görüşmelerin tam başladığı sırada, Demirel''in "Ekonomi S:O.S veriyor" diye konuşmasına ne dersiniz? (29 Haziran 1999 Milliyet)

Ve Anap''ın ekonomi kurmaylarından Ekrem Pakdemirli''nin cümleleri: "İMF''den sağlanacak dış kaynak ile Hazine''nin bankalara bağımlılığı azaltılmalıdır. Eğer bu yola gidilemezse, iç borç çözümü için, alacaklılar bazında konsolidasyon gerekir." (29 Haziran 1999 - Gazeteler)

Demek hem Cumhurbaşkanı, hem de ekonomiden sorumlu eski bakanlardan Ekrem Pakdemirli, aynı gün, 28 Haziran, Pazartesi günü, olumsuz bir hava yayılmasına sebeb olmuşlardır. (Demeçler 29 Haziran''da gazetelerde yayınlandığına göre, konuşma 28 Haziran''da yapılmıştır.)

O tarihlerde Borsa endeksinin seyrine bakıyoruz:

18 Haziran Cuma gününden itibaren, borsa zaten düşüşte. 18 Haziran''da 5 bin 322 olan endeks, 21 Haziran Pazartesi 5 bin 289, 22 Haziran Salı 5 bin 219, 23 Haziran Çarşamba 5 bin 130, 24 Haziran Perşembe 5 bin 90, 25 Haziran Cuma 4 bin 942.

Hafif dalgalanmalarla yumuşak iniş sürerken, Demirel ve Pakdemirli''nin açıklamaları ile, 28 Haziran Pazartesi sert bir düşüş yaşanıyor.

25 Haziran Cuma günü 4 bin 942 olan endeks, Pazartesi akşamı 4 bin 680''e düşüyor.

İşte tam o sıralarda, İMF belgesi denilen belge de ortalara çıkıyor; borçları dondurma, devalüasyon, TL''yi sabitleme, iddiaları piyasaya yansıyor.

Demirel ve Pakdemirli ile İMF belgesi, aynı zamana denk geliyor. Piyasa allak bullak!

Zaten İMF''nin ülkemize gelmesi, borsayı spekülasyonlara daha açık bir duruma getirmişti. Herkesin kulağı, Ankara''dan gelecek haberlerdeydi. Bir yandan Demirel, "Ekonomi S.O.S veriyor" diyor, bir yandan İMF başlıklı belge "feci durumu" teyid ediyor.

Bütün bunların yanı sıra Ecevit''in safiyane bir beyanatı olumsuz gelişmelere tuz biber ekiyor: "İMF yardıma niyetli değil" (29 Haziran 1999)

Başbakan, adeta yangına körükle gidiyor.

Pazartesi ve Salı günü (28-29 Haziran) borsa sıkıntıda.

Buna rağmen Ecevit, Salı günü, İMF''den yardım gelmeyeceğini açıklıyor. Ama hemen ertesi gün, piyasayı yatıştırmaya çalışıyor: "Devalüasyon da, konsolidasyon da yok" (30 Haziran 1999 Çarşamba)

Ecevit''in açıklamasıyla birlikte borsa toparlanırken, bilhassa Sabah gazetesi, piyasayı çok olumlu bir beklenti aşılıyor. Bu gazete iri puntolarla "Dolarlar geliyor" haberini manşetten veriyor. (Acaba neden?)

2 Temmuz Cuma. Kara Cuma diye adlandırılan ve 174 trilyon lira ile işlem hacminin tavana vurduğu gün.

30 Haziran Çarşamba''dan başlayarak 2 Temmuz Cuma sabah da dahil, endeks tırmanıyor, işlem hacmi artıyor. (İşlem hacmi artarken endeksin tırmanması, kağıtların yüksek bir değerden el değiştirdiğini gösteriyor)

Çarşamba işlem hacmi 143 trilyon lira, endeks 4 bin 950, perşembe işlem hacmi 152 trilyon lira, endeks 5 bin 160.

Cuma sabahı, endeks 5 bin 253''ü buluyor. Öğleden sonra İMF Türkiye masası şefi Cottarelli''nin açıklamaları ile birlikte, 4 bin 743''e kadar iniyor. Borsa, 4 bin 860 ile kapanıyor.

Cuma günü endeksin en yüksek ve en düşük rakamı arasındaki fark 5 milyar dolar.

Birileri olumlu hava pompalayarak, piyasayı müsbet beklenti içine soktu. 2 Temmuz Cuma günü, Sabah gazetesinin manşeti, herhalde bu çabaların bir parçası idi. Esasında Cottarelli''nin açıklamasının olumsuz geleceği biliniyordu. Nitekim açıklama olumsuz oldu; İMF''den para gelmeyeceği anlaşıldı. Zaten gelmesi mümkün değildi.

Borsa inişe geçti. Bu iniş, konsolidasyon lafının yanlış anlaşılmasından filan kaynaklanmadı. Olumlu beklentinin olumsuza dönüşmesi ile, düşüş yaşandı.

Borsa''da esen spekülatif fırtına, tekrar edelim, Demirel''in "S.O.S" açıklamasıyla 28 Haziran''da başlıyor. Bu açıklamalarla birlikte, 28 Haziran Pazartesi günü, 300 puanlık sert bir düşüş yaşanıyor.

Ecevit konsolidasyonu yalanlayınca, endeks toparlanıyor. Bu toparlanmaya Sabah''ın manşetleri de destek veriyor. Cuma günü "Dolarlar geliyor" diye yazıyor Sabah. Ve Cuma sabahı 5 bin 253''e kadar yükselen endeks öğleden sonra dibe vuruyor. Çünkü öğleden sonra 14.30 civarında Cottarelli''nin açıklaması geliyor.

Bu işte kim, ne kadar sorumlu varın siz değerlendirin!