Milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren doğalgaz faturalarında yepyeni bir sürecin startı verildi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın elektrik tüketiminin ardından doğalgazda da devreye aldığı kademeli tarife sistemi, mayıs ayından itibaren evlerimize ulaşacak olan faturalara doğrudan yansımaya başlayacak. Her ilin kendi iklim koşullarına ve aylara göre özel olarak hesaplanan tüketim limitlerini aşan aboneler, artık devlet sübvansiyonu kalkan doğalgazın gerçek pazar maliyetini kendi bütçelerinden karşılamak durumunda kalacak. Bilhassa geniş metrekareli konutlarda yaşayan ve yüksek tüketim gerçekleştiren yaklaşık 2,8 milyon abone için yüklü faturaların dönemi resmen başlıyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hayata geçirilen yeni düzenlemeyle birlikte, elektrikte uygulanan kademeli tarife sistemi 4 Nisan itibarıyla doğalgaz tüketiminde de devreye alındı. Uygulamanın yansıyacağı ilk faturalar mayıs ayında tüketicilere ulaşmaya başlayacak. İllere ve aylara göre değişkenlik gösteren tüketim sınırlarını aşan aboneler, kullandıkları doğalgazın bedelini devlet desteği olmaksızın, gerçek maliyet üzerinden ödemek durumunda kalacak. Türkiye genelindeki yaklaşık 21,8 milyon doğalgaz abonesinin büyük bir çoğunluğunu oluşturan 19 milyon hane, yeni sistemde de devlet tarafından desteklenmeye devam edecek.
Metreküp fiyatlarında iki farklı tarife
Yeni faturalandırma modeli, Kademe-1 ve Kademe-2 şeklinde iki ayrı fiyatlandırma üzerinden işleyecek. Normal tüketim seviyesinde kalarak birinci kademede yer alan haneler için doğalgazın ham metreküp fiyatı 10,62 Türk Lirası olarak uygulanırken, limiti aşarak ikinci kademeye geçenler için bu bedel 18 Türk Lirası olacak. Şehit aileleri ve gaziler ise herhangi bir kademe sınırına tabi tutulmaksızın metreküp başına 5,31 Türk Lirası gibi özel bir fiyattan yararlanacak. Bu ham bedellerin üzerine Özel Tüketim Vergisi, Katma Değer Vergisi ve illere göre küçük farklılıklar gösterebilen Sistem Kullanım Bedeli eklendiğinde faturalara yansıyacak nihai rakamlar ortaya çıkıyor. Vergi ve kesintiler dahil edildiğinde, birinci kademedeki bir tüketici metreküp başına ortalama 16,23 Türk Lirası öderken, sınır değerini aşan bir tüketici 26,13 Türk Lirası ödemek durumunda kalacak
Kademeyi aşan aboneler, yalnızca sınırı geçtikleri kısım için değil, o ayki toplam tüketimlerinin tamamı üzerinden yüksek tarifeyle ücretlendirilecek olup, bir sonraki ay limitin altına düşmeleri halinde yeniden destekli tarifeden faydalanabilecek. Örneğin nisan ayında İstanbul'da 191 metreküp gaz tüketen bir hane birinci kademeden hesaplanarak toplamda 3 bin 99 Türk Lirası fatura ödeyecekken, tüketimin 193 metreküpe çıkması halinde tüm kullanım yüksek tarifeden çarpılacak ve fatura tutarı 5 bin 43 Türk Lirasına yükselecek.
İl bazlı aylık tüketim sınırları belli oldu
Uygulama kapsamında her ilin iklim şartlarına göre farklı aylık tüketim sınırları belirlendi. Nisan ayı baz alındığında birinci kademe üst sınırı İstanbul için 192,55 metreküp olarak açıklanırken, Ankara'da bu rakam 180,69, İzmir'de 157,59 ve Antalya'da 124,95 metreküp seviyesinde tutuldu. Daha soğuk iklime sahip illerden Diyarbakır'da nisan sınırı 207,76, Erzurum'da 262,97, Hakkari'de 292,32, Kars'ta 273,26 ve Rize'de 237,84 metreküp olarak saptandı.
Havaların ısınmaya başladığı mayıs ayı için ise bu limitler İstanbul'da 119,96, Ankara'da 109,01, İzmir'de 66,10 ve Antalya'da 55,37 metreküpe gerileyecek. Aynı dönemde Diyarbakır sınırı 61,25, Erzurum sınırı 154,02, Hakkari sınırı 192,99, Kars sınırı 154,60 ve Rize sınırı 127,12 metreküp olacak.
Muafiyet durumları ve merkezi sistem uygulaması
Yeni düzenleme çerçevesinde toplumun belirli kesimleri ve kurumlar kademe sınırlamasından tamamen muaf tutuluyor. Şehit aileleri ve gazilerin yanı sıra ibadethaneler, cemevleri ve Kuran kursları yüksek tarife uygulamasının dışında kalacak. Sanayi tesisleri ile ticarethaneler genel olarak bu sistemin kapsamı dışında bırakılırken, ekmek üretimi yapan işletmeler doğrudan birinci kademe tarifesi üzerinden ücretlendirilecek.
Diğer yandan, apartman ve sitelerdeki merkezi sistem kullanıcıları için kritik bir hesaplama detayı bulunuyor. Merkezi sistem faturalandırmalarında binanın toplam doğalgaz tüketimi, sistemde yer alan toplam daire sayısına bölünerek hane başı ortalama kullanım miktarı bulunacak. Bu yöntem sebebiyle, binadaki birkaç hanenin aşırı miktarda gaz tüketmesi, binanın genel ortalamasını yükselterek tasarruflu davranan diğer hanelerin de ikinci kademe sınırına takılmasına ve yüksek bedellerden fatura ödemesine yol açabilecek.
