Türkiye’de son dönemde yaygınlaşan IBAN yoluyla para transferleri için hukukçular uyarıyor. Açıklama kısmının boş bırakılması, şahsi hesaplara ödeme yapılması ve belgesiz tahsilat, hem vergi hem de ceza hukuku açısından sorun doğurabiliyor. Uzmanlar, vatandaşların mağduriyet yaşamaması için her transferin gerekçelendirilmesini ve işletmenin kayıtlı IBAN’ının kullanılmasını öneriyor.
Türkiye’de vatandaşların sıkça tercih ettiği IBAN yoluyla para transferi, özellikle mal ve hizmet ödemelerinde yaygınlaşırken, hukukçular bu işlemlerin hukuki sonuçlarına dikkat çekiyor. Uzmanlara göre, açıklama kısmı boş bırakılan ya da kayıtsız hesaplara yapılan transferler, hem vergi incelemesi hem de suç gelirleri soruşturması kapsamında risk oluşturabiliyor.
Açıklamasız transferler yanlış anlaşılmaya açık
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, IBAN üzerinden yapılan para gönderimlerinin hukuki bir sebebe dayanması gerektiğini vurguladı. Para transferlerinde “açıklama” bölümünün doldurulmasının, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önleyeceğini belirten Değirmenci, özellikle sözleşmeye dayalı ödemelerde işlemin mahiyetinin yazılmasının önem taşıdığını ifade etti.
Değirmenci’ye göre, banka hesaplarına gelen paralar belirli durumlarda vergi doğurabiliyor. Ayrıca, hesap hareketlerinin Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında izlenebileceğini, bankaların şüpheli işlem bildirimi yapabildiğini hatırlattı. Bu bildirimlerin, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından değerlendirilmesi söz konusu olabiliyor.
Takipteki hesaplara para göndermek risk taşıyor
Uzmanlar, para gönderilen IBAN’ın suç örgütleri veya terörün finansmanı kapsamında inceleme altında olması halinde, gönderen kişinin de hukuki süreçle karşılaşabileceğine dikkat çekiyor. Tekil işlemler yerine sistematik ve örgütlü para trafiğinin daha belirleyici olduğu belirtilse de, bilinmeyen hesaplara para transferinin ciddi sonuçlar doğurabileceği ifade ediliyor.
Tacir ve esnafa yapılan ödemelerde, mal veya hizmetin açıkça belirtilmesi gerektiğini kaydeden Değirmenci, düzenli ödemelerde açıklama yazılmasının ileride doğabilecek ticari ihtilafları önleyeceğini söyledi.
Kayıtlı işletme IBAN’ı tercih edilmeli
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak ise Türkiye’de kayıt dışılıkla mücadelenin önemine işaret etti. Çolak, mal veya hizmet alımında ödeme yapılırken işletme sahibinin şahsi hesabı yerine, işletmeye ait resmi ve kayıtlı banka hesabının kullanılmasının gerektiğini belirtti.
Çolak’a göre, IBAN transferlerinde “araç tamir bedeli”, “konut satış tutarı” ya da “özel ders ücreti” gibi açıklamalar yazılması, hem hukuki güvence sağlıyor hem de olası vergi denetimlerinde delil niteliği taşıyor. Açıklamasız ve belgesiz yüksek tutarlı para girişlerinin, ticari faaliyet olarak değerlendirilip cezalı vergilendirmeye konu olabileceği uyarısında bulundu.
Belgesiz tahsilat cezai yaptırıma yol açabilir
Kaynağı belirsiz para hareketleri nedeniyle banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulabildiğini hatırlatan Çolak, adli soruşturma süreçlerinin de gündeme gelebileceğini ifade etti. Vatandaşların mağduriyet yaşamaması için bilmedikleri IBAN numaralarına para göndermemeleri, ödeme karşılığında fatura veya fiş talep etmeleri gerektiğini söyledi.
Hizmet sunan kişi veya işletmelerin IBAN ile tahsilat yaparken geçerli belge düzenlemesi gerektiğini belirten Çolak, aksi halde Gelir İdaresi Başkanlığının dijital kanalları üzerinden ihbar mekanizmasının kullanılabileceğini dile getirdi. Uzmanlara göre, IBAN üzerinden yapılan her transferin açık ve belgeli olması, hem alıcı hem gönderici açısından hukuki güvenlik sağlıyor.
