EYT'de borçlanma ne zaman yapılmalı?

AK Parti Genel Başkanvekili Numan Kurtulmuş, EYT düzenlemesinde çalışmaların bittiğini, teknik sorunların olduğunu, nihai boktaya gelindiğini söyledi. Kurtulmuş, "EYT populizm değil, doğru olanı yapmaya çalışıyoruz." dedi. Kurtulmuş, asgari ücret zammı için ise, "Enflasyona ezdirmeyeceğiz." değerlendirmesini yaptı.

EYT düzenlemesinde son durum ne?

Hazine ve Maliye Bakanı Nurettin Nebati, Emeklilikte Yaşa Takılanlar ilgili de, "EYT ile ilgili çalışmayı da tüm paydaşların görüşlerini dikkate alarak titizlikle yürütüyoruz. Çalışmanın detayları Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından zamanı gelince kamuoyuna açıklanacaktır" açıklamasında bulundu.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin EYT yasası yaş şartı sınırına ilişkin olarak “En kapsamlı düzenlemenin yapılacağında kimsenin endişesi olmasın” ifadelerini kullandı. Bakan Bilgin, "EYT, 8 Eylül 1999 öncesi çalışanları, işe girenleri, kapsıyor. Fakat o zaman, henüz bizde dijital ortamda kayıt sistemleri yok. Bunların büyük bir çoğunluğu iş değiştirmiş, evrakları kaybolmuş veya evrakları bulunamıyor" dedi. Tüm bunları organize etmeye çalıştıklarını söyleyen Bilgin, kapsamının tamamlanması halinde Meclis’le paylaşılacağını ifade etti.

"EYT'lilere yönelik düzenlemenin" sorulduğu Bakan Bilgin, "EYT konusunda bizim çalışmamız henüz tamamlanmadı, bitince açıklayacağız. Burada gizli bir şey yok. Mecliste anlattım, EYT ile ilgili sayılar her ay değişiyor. Haziran rakamlarını 1,5 milyon demiştik. Şimdi 1 milyon 800 bin civarı oldu. Bu rakamlar da dahil, bilinen verileri değerlendirip hesabımızı ona göre yapmamız lazım." yanıtını verdi.

EYT'de borçlanma ne zaman nasıl yapılacak?

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) beklentisi içerisinde olan milyonlarca kişi prim günlerini, sigortalılık başlangıç tarihlerini kontrol etmeye başladı. EYT düzenlemesiyle birlikte askerlik ve doğum borçlanması konuları da bir kez daha gündeme geldi. 1999'dan önce sigortalı ve belli bir prim sayısını sahip olanları kapsayacak EYT düzenlemesine dahil olmak isteyen birçok kişi askerlik ve doğum borçlanması için SGK'ya başvuruyor.

Eksik primi olup da bunu askerlik, doğum borçlanması ile tamamlayamayanlar için isteğe bağlı sigorta seçeneği de bulunuyor. Asgari ücret arttığında borçlanma maliyetleri de artacak. Yasa çıkar çıkmaz prim koşulu netleştiğinde e-devletten başvurarak borçlanma yapılabilecek. İş kazası, tedavisi zor hastalıklar, meslek hastalığı nedeniyle çalışma gücünün yüzde 60'ını kaybedenler emekli olup aylık almaya hak kazanabilecek.

Gerek EYT’liler için gerekse de prim gün sayısı eksik olanlar için 2022’nin sonuna kadar borçlanma yapmak ciddi avantaj getirecektir. Hürriyet yazarı Noyan Doğan, emeklilik borçlanmasına ilişkin olarak şunları kaleme aldı: “Avantajı nerede diyecek olursanız; sene sonuna kadar ucuz borçlanma imkanından yararlanılmış olacak. Tüm çalışanlar, çalışamadıkları döneme ait sosyal güvenlik primlerini, sonradan borçlanarak ödeyebiliyor ki, buna hizmet borçlanması deniyor ve çalışanlara bu hak tanınıyor. Hizmet borçlanması yapılarak, emeklilikte ödenmesi gereken prim gün sayısını öne çekmek ve bu sayede de erken emekli olmak mümkün. Bu kapsamda da çalışan kadınlar doğum borçlanması, erkekler de askerlik borçlanması yapabiliyor.

Ucuz borçlanma imkanından kastım da şu. Hem doğum hem de askerlik borçlanması, asgari ücrete göre belirleniyor ve her yıl asgari ücretteki değişikliğe göre borçlanma miktarı da artıyor. Borçlanma karşılığında ödenecek en düşük tutar; brüt asgari ücretin yüzde 32’si, en yüksek tutar da asgari ücretin yüzde 32’sinin 7.5 katı. Çalışanlar bu rakamlar arasında kendi belirledikleri tutar üzerinden borçlanabilir. 2022 yılı temmuz ayında yapılan düzenleme ile asgari ücret brüt 6.471, net 5.500 olarak belirlendi. Sene sonuna kadar doğum ya da askerlik borçlanması yapacak olan EYT’liler ya da prim gün sayısı eksik olan çalışanlar; en düşük aylık 2 bin 70 lira, günlük de 69 lira ödeyerek borçlanabilecekler.

Bugünkü asgari ücret üzerinden borçlanılacak en yüksek tutar ise günlük 517 lira, aylık da 15.525 lira. Demek ki, askerlik ve doğum borçlanması yapacak olanlar bugün için günlük en düşük 69 lira ile en yüksek 517 lira arasında istedikleri tutar üzerinden borçlanabilirler. Ama yok borçlanma, 2023 yılına bırakılacak olursa, bu tutarlar değişecek. 2023’ün başında asgari ücrette ciddi artış öngörülüyor.

Enflasyon oranında zam yapılacağı neredeyse kesin. Ortalarda rakamlar konuşuluyor; 7.500 diyen de var, 8.500 diyen de, hatta 10 bin lira diyen de var. Çok kaba bir hesapla, yeni yılda asgari ücret 7-8 bin liralarda olsa, bunun brütü yine kabaca 10 bin liraya yakın olur. Bu da, yeni yılda doğum ve askerlik borçlanma tutarları 10 bin lira üzerinden hesaplanacak demektir. Buna göre de en düşük borçlanma için ödenecek tutar da günlük 106 liraya, aylık da 3.200 lira çıkacak demektir.

Bir örnekle anlatayım ki, daha net anlaşılsın. EYT düzenlemesinden yararlanmak isteyen, ancak prim gün sayısı eksik olan kadın çalışan; doğum borçlanması yaparak, eksik günlerini tamamlayabilir. Bu çalışan 2022’nin sonuna kadar borçlanma yaparsa; bir çocuk için 720 gün üzerinden en düşük 49.680 lira, iki çocuk için 1.440 gün üzerinden 99.360 lira, üç çocuk için 2.160 gün üzerinde 149 bin lira ödeyerek borçlanabilecek. Ama yok, borçlanmayı 2023 yılına erteleyecek olursa iş değişiyor.

Deminki asgari ücret örneğinden gidersek, yani brüt 10 bin lira üzerinden hesaplarsak; bir çocuk için en düşük 76.320 lira, iki çocuk için en düşük 152.640 lira, üç çocuk için en düşük 228.960 lira ödeyerek borçlanmak durumunda kalacak. Bir çocuk için 720 gün borçlanacak çalışan, 2022’nin sonunda değil de 2023’ün başında en düşük tutar üzerinden borçlanma yaparsa 26.640 lira fazla ödeyecek demektir. O nedenle 2022’nin sonuna kadar borçlanma yapacaklar ucuz ve avantajlı borçlanmış olacaklar.