Kotalar sebebiyle büyükşehirlerde eczane açmanın neredeyse imkânsız hâle gelmesi, devren satılık eczane fiyatlarını 25 milyon TL’ye kadar yükseltti. Yüksek devir bedelleri genç eczacıları sistem dışına iterken, ruhsatların rant aracına dönüşmesi adalet tartışmalarını alevlendirdi.
Normal şartlarda sıfırdan bir eczane açmanın maliyeti 3 ile 5 milyon TL arasında değişirken, devren satılık eczaneler için talep edilen bedeller 15 ila 25 milyon TL’yi buluyor. Satın alınan şey yalnızca bir işletme değil; yıllar önce alınmış bir ruhsat, yerleşmiş müşteri kitlesi ve kota avantajı... Ancak bu tablo, mesleğin ticari bir ayrıcalık hâline geldiği eleştirilerini de beraberinde getiriyor. Özellikle 30-40 yıl önce ruhsat alarak eczane açmış ve bugün emeklilik aşamasına gelen eczacılar, sahip oldukları ruhsatları çok yüksek bedellerle devrediyor. Hukuken ruhsat kişisel bir meslek hakkı olsa da fiiliyatta bu hak ciddi bir ekonomik kazanç aracına dönüşmüş durumda.
Türkiye Gazetesi'nin haberine göre; genç eczacılar açısından tablo ise oldukça karamsar... Eczacılık fakültesinden mezun olan bir kişinin büyükşehirde kendi eczanesini açabilmesi neredeyse imkânsız. Kota sisteminin dolu olması sebebiyle ya kırsal bölgelerde düşük cirolu bir eczane açmak mecburiyetinde kalıyorlar ya da yüksek bedellerle devren satışa yöneliyorlar. Bir diğer seçenek ise yıllarca Eczacılık Yerleştirme Sistemi’nde sıra sisteminde beklemek. Bu durum, mesleğe yeni adım atan eczacıları ekonomik ve mesleki açıdan dezavantajlı bir konuma itiyor. Uzmanlara göre mevcut sistem, eczacılık mesleğini üretkenlikten ziyade ruhsat sahipliği üzerinden kazanç üreten bir modele dönüştürme riski taşıyor.
Eczanelerdeki yüksek devir bedelleri, dolaylı olarak hizmet kalitesine ve tüketici deneyimine yansıyor. Rekabetin sınırlı olduğu bölgelerde seçenekler azalıyor, danışmanlık hizmeti zayıflıyor ve ilaç dışı ürünlerde artan satış baskısı, vatandaşların daha ticari odaklı eczanelerle karşılaşmasına sebep oluyor.
