Türkiye'nin ormanları, dağları, bitkileri ve doğal yaşamına ait yüz milyonlarca veri, bir yapay zekâ modelinin geliştirilmesinde kullanıldı. Dijital medya sanatçısı Refik Anadol'un Türkiye İş Bankası iş birliğiyle hayata geçirdiği “Büyük Doğa Modeli: Türkiye”, ülkenin doğal zenginliklerini dijital bir hafızaya dönüştürmeyi hedefliyor.Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31'e katılan Anadol, projenin ortaya çıkış hikâyesini ve yapay zekâ ile doğa arasındaki ilişkiyi Hayat+'a anlattı.33 millî parkın verileri yapay zekâya öğretildi.
Proje kapsamında Türkiye'nin 33 millî parkında saha çalışmaları yürütüldü. Bir yıla yaklaşan çalışmalara 150'den fazla kişi katkıda bulundu. Doğadan elde edilen ses, görüntü ve diğer verilerin de aralarında bulunduğu 500 milyondan fazla veri noktası, yapay zekâ modelinin geliştirilmesinde kullanıldı.
Amaç yalnızca etkileyici dijital görüntüler üretmek değil. Türkiye'nin doğal mirasını kayıt altına alacak, bilimsel araştırmalara katkı sunabilecek ve ülkenin biyolojik çeşitliliğinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabilecek bir bilgi altyapısı oluşturulması hedefleniyor.
Düşünen bir fırçayla doğayı resmetmek mümkün mü?
Refik Anadol'un çalışmalarının merkezinde alışılmış sanat araçlarının ötesine geçen bir soru bulunuyor: Bir fırça düşünebilseydi ne olurdu?
Anadol, Hayat+'a verdiği röportajda “düşünen bir fırça” fikrinden hareketle Türkiye'nin millî parklarının renklerini, seslerini ve doğaya özgü özelliklerini bir sanat eserine dönüştürmenin yollarını araştırdıklarını anlattı.
Bu yaklaşımda doğadan toplanan veriler yalnızca saklanmıyor. Yapay zekâ tarafından işlenerek yeni görsel anlatımlara dönüştürülebiliyor.
Projenin sanat ayağında ortaya çıkan “Flora” adlı yapay zekâ veri heykeli de Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi'nde ziyaretçilerle buluşuyor.
Yapay zekâ doğayı öğrenirken ona zarar veriyor mu?
Röportajın dikkat çeken başlıklarından biri ise yapay zekânın çevresel maliyeti oldu.
Büyük yapay zekâ sistemlerinin eğitilmesi yüksek miktarda enerji gerektiriyor. Bu durum, doğayı korumayı amaçlayan bir teknolojinin geliştirilirken çevreye ne ölçüde yük getirdiği sorusunu da gündeme taşıyor.
Hayat+'ın bu konudaki sorularını yanıtlayan Anadol, yapay zekânın enerji yoğun bir teknoloji olduğuna dikkat çekti. Büyük Doğa Modeli'nin geliştirilmesinde çevresel etkiyi azaltmayı önemsediklerini, etik biçimde elde edilmiş verilerden ve yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanmaya çalıştıklarını anlattı.
Sanatçının açıklamaları, yapay zekânın yalnızca neler üretebildiğiyle değil, bu üretimi hangi kaynakları kullanarak gerçekleştirdiğiyle de değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu.
Sadece dijital sanat için değil, bilimsel araştırmalar için de
Türkiye'nin doğal verileriyle eğitilen modelin bir başka hedefi, doğaya ilişkin bilgi eksikliklerinin giderilmesine katkı sağlamak.
Refik Anadol, yaygın yapay zekâ modellerinin özellikle endemik türler ve güncel doğa verilerinde hatalı bilgiler üretebildiğine dikkat çekiyor. Türkiye'ye özgü verilerle geliştirilen modelin ise bu alanda yeni imkânlar sağlayabileceği değerlendiriliyor.
İş Bankası'nın açıkladığı bilgilere göre çalışmada 40 bini aşkın Türkçe akademik yayından da yararlanıldı. Modelin araştırmacılar, bilim insanları ve öğrenciler için ücretsiz erişilebilir bir kaynak olması hedefleniyor.
Böylece Türkiye'nin doğal mirası, yalnızca sergilenen bir sanat eserine değil, gelecekte bilimsel çalışmalarda da yararlanılabilecek dijital bir arşive dönüşebilecek.
Peki yapay zekâ doğayı gerçekten anlayabilir mi? Onu tanımak, korunmasına nasıl katkı sağlayabilir?
Refik Anadol, geliştirdikleri modelin çıkış noktasını ve bu sorulara verdiği yanıtları Hayat+ mikrofonuna anlattı.





Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.